Single Answer Type MCQ
Q1. কোষ বিভাজন খৰতকীয়া কৰা উদ্ভিদ হৰমোনবিধ কি? / Which plant hormone promotes rapid cell division?
(A) অক্সিন / Auxin
(B) জিবাৰেলিন / Gibberellin
(C) চাইট'কাইনিন / Cytokinin
(D) এবচাইচিক এচিড / Abscisic Acid
* উত্তৰ / Answer: (C) চাইট'কাইনিন / Cytokinin
Q2. তলৰ কোনবিধ উদ্ভিদৰ বৃদ্ধি ৰোধক (Growth inhibitor) হৰমোন? / Which of the following is a plant growth inhibitor hormone?
(A) অক্সিন / Auxin
(B) এবচাইচিক এচিড / Abscisic Acid
(C) চাইট'কাইনিন / Cytokinin
(D) জিবাৰেলিন / Gibberellin
* উত্তৰ / Answer: (B) এবচাইচিক এচিড / Abscisic Acid
Q3. ডিম্বকৰ দিশে পৰাগ নলিকাৰ গতি তলৰ কোনটো চলনৰ উদাহৰণ? / Movement of pollen tube towards ovule is an example of:
(A) পোহৰানুবেগী / Phototropism
(B) ভূকেন্দ্ৰাবেগী / Geotropism
(C) ৰাসায়নুবেগী / Chemotropism
(D) জলানুবেগী / Hydrotropism
* উত্তৰ / Answer: (C) ৰাসায়নুবেগী / Chemotropism
Q4. খাদ্যত আয়ডিনৰ অভাৱ হ’লে কোনটো ৰোগ হ’ব পাৰে? / Deficiency of iodine in diet can cause:
(A) ডায়েবেটিছ / Diabetes
(B) গলগণ্ড / Goitre
(C) বাউনা অৱস্থা / Dwarfism
(D) এনিমিয়া / Anemia
* উত্তৰ / Answer: (B) গলগণ্ড / Goitre
Q5. তেজত গ্লুক’জৰ পৰিমাণ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা ইনচুলিন হৰমোন কোনটো গ্ৰন্থিৰ পৰা নিসৃত হয়? / Insulin hormone which regulates blood glucose level is secreted by:
(A) থাইৰয়েড গ্ৰন্থি / Thyroid gland
(B) অধিবৃক্ক গ্ৰন্থি / Adrenal gland
(C) পিটুইটাৰী গ্ৰন্থি / Pituitary gland
(D) অজ্ঞাশয় / Pancreas
* উত্তৰ / Answer: (D) অজ্ঞাশয় / Pancreas
Q6. জৰুৰীকালীন বা ভয়-সংকটৰ অৱস্থাত শৰীৰত কোনবিধ হৰমোন নিসৃত হয়? / Which hormone is secreted during emergency/fear situations?
(A) থাইৰক্সিন / Thyroxine
(B) এড্ৰিনেলিন / Adrenaline
(C) ইনচুলিন / Insulin
(D) টেষ্ট’ষ্টেৰন / Testosterone
* উত্তৰ / Answer: (B) এড্ৰিনেলিন / Adrenaline
Q7. ল’ৰাৰ কৈশোৰকালত শৰীৰৰ পৰিৱৰ্তনসমূহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা হৰমোনবিধ কি? / Which hormone regulates changes in boys during puberty?
(A) এষ্ট্ৰ’জেন / Oestrogen
(B) ইনচুলিন / Insulin
(C) টেষ্ট’ষ্টেৰন / Testosterone
(D) অক্সিন / Auxin
* উত্তৰ / Answer: (C) টেষ্ট’ষ্টেৰন / Testosterone
Q8. নিলাজী বনৰ পাত স্পর্শ কৰিলে জাঁপ খাই যোৱা চলনটো কেনেকুৱা? / The folding of leaves in Mimosa (sensitive plant) upon touch is:
(A) বৃদ্ধি নিৰ্ভৰশীল চলন / Growth dependent movement
(B) বৃদ্ধি নিৰ্ভৰশীল নোহোৱা চলন / Movement independent of growth
(C) পোহৰানুবেগী চলন / Phototropic movement
(D) ৰাসায়নুবেগী চলন / Chemotropic movement
* উত্তৰ / Answer: (B) বৃদ্ধি নিৰ্ভৰশীল নোহোৱা চলন / Movement independent of growth
Q9. কাণ্ডৰ দৈৰ্ঘ্য বৃদ্ধিত অক্সিনৰ দৰেই সহায় কৰা আন এবিধ উদ্ভিদ হৰমোন কি? / Which plant hormone helps in the growth of the stem, similar to Auxin?
(A) চাইট'কাইনিন / Cytokinin
(B) জিবাৰেলিন / Gibberellin
(C) এবচাইচিক এচিড / Abscisic Acid
(D) ইনচুলিন / Insulin
* উত্তৰ / Answer: (B) জিবাৰেলিন / Gibberellin
Q10. উদ্দীপনৰ প্ৰতি শীঘ্ৰে সঁহাৰি জনাওঁতে উদ্ভিদৰ কোষে কেনেকৈ নিজৰ আকৃতি সলনি কৰে? / How do plant cells change their shape during an immediate response to a stimulus?
(A) প্ৰ'টিনৰ গঠন সলনি কৰি / By changing protein structure
(B) কোষত থকা পানীৰ পৰিমাণ সলনি কৰি / By changing the amount of water in cells
(C) নতুন কোষ সৃষ্টি কৰি / By creating new cells
(D) স্নায়ুকোষৰ সহায়ত / By using nerve cells
* উত্তৰ / Answer: (B) কোষত থকা পানীৰ পৰিমাণ সলনি কৰি / By changing the amount of water in cells
Q11. মানুহৰ দেহবৰ্ধনকাৰী হৰমোন (Growth hormone) কোনটো গ্ৰন্থিৰ পৰা নিসৃত হয়? / Growth hormone in the human body is secreted by which gland?
(A) থাইৰয়েড গ্ৰন্থি / Thyroid gland
(B) পিটুইটাৰী গ্ৰন্থি / Pituitary gland
(C) অজ্ঞাশয় / Pancreas
(D) অধিবৃক্ক গ্ৰন্থি / Adrenal gland
* উত্তৰ / Answer: (B) পিটুইটাৰী গ্ৰন্থি / Pituitary gland
Q12. বাল্যকালত দেহবৰ্ধনকাৰী হৰমোন কম পৰিমাণে নিসৃত হ’লে কি অৱস্থাৰ সৃষ্টি হয়? / Deficiency of Growth hormone during childhood leads to:
(A) গলগণ্ড / Goitre
(B) ডায়েবেটিছ / Diabetes
(C) বাউনা অৱস্থা / Dwarfism
(D) উচ্চ ৰক্তচাপ / High blood pressure
* উত্তৰ / Answer: (C) বাউনা অৱস্থা / Dwarfism
Q13. কৈশোৰকালত ছোৱালীৰ দেহৰ পৰিৱৰ্তনসমূহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা হৰমোনবিধ কি? / Which hormone regulates the body changes in girls during puberty?
(A) টেষ্ট’ষ্টেৰন / Testosterone
(B) থাইৰক্সিন / Thyroxine
(C) এষ্ট্ৰ’জেন / Oestrogen
(D) এড্ৰিনেলিন / Adrenaline
* উত্তৰ / Answer: (C) এষ্ট্ৰ’জেন / Oestrogen
Q14. হৰমোন নিঃসবণৰ সময় আৰু পৰিমাণ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা প্ৰক্ৰিয়াটোক কি বোলে? / The mechanism that regulates the timing and amount of hormone release is called:
(A) ব্যাপন প্ৰক্ৰিয়া / Diffusion process
(B) ফিড-বেক পদ্ধতি / Feedback mechanism
(C) ফটোট্ৰপিজম / Phototropism
(D) কোনোটোৱেই নহয় / None of these
* উত্তৰ / Answer: (B) ফিড-বেক পদ্ধতি / Feedback mechanism
Q15. থাইৰক্সিন হৰমোনে শৰীৰৰ কোনবোৰ পদাৰ্থৰ বিপাকী ক্ৰিয়া নিয়ন্ত্ৰণ কৰে? / Thyroxine hormone regulates the metabolism of which nutrients?
(A) কেৱল কাৰ্ব’হাইড্ৰেট / Only Carbohydrates
(B) কেৱল প্ৰ’টিন / Only Proteins
(C) কেৱল চৰ্বী / Only Fats
(D) কাৰ্ব’হাইড্ৰেট, প্ৰ’টিন আৰু চৰ্বী / Carbohydrates, proteins, and fats
* উত্তৰ / Answer: (D) কাৰ্ব’হাইড্ৰেট, প্ৰ’টিন আৰু চৰ্বী / Carbohydrates, proteins, and fats
Q16. গছৰ পাত জোঁই পৰা বা সৰি পৰাত প্ৰভাৱ পেলোৱা হৰমোনবিধ কি? / Wilting or falling of leaves in plants is caused by which hormone?
(A) এবচাইচিক এচিড / Abscisic Acid
(B) অক্সিন / Auxin
(C) চাইট'কাইনিন / Cytokinin
(D) জিবাৰেলিন / Gibberellin
* উত্তৰ / Answer: (A) এবচাইচিক এচিড / Abscisic Acid
Q17. উদ্ভিদৰ কাণ্ডৰ আগ অংশ পোহৰৰ দিশত ধাৱিত হোৱা চলনটো কি? / The movement of a plant stem tip towards light is known as:
(A) ঋণাত্মক পোহৰানুবেগী / Negative phototropism
(B) ধনামাত্মক পোহৰানুবেগী / Positive phototropism
(C) ধনামাত্মক ভূকেন্দ্ৰাবেগী / Positive geotropism
(D) জলানুবেগী / Hydrotropism
* উত্তৰ / Answer: (B) ধনামাত্মক পোহৰানুবেগী / Positive phototropism
Q18. চাইট'কাইনিন হৰমোন বিশেষভাৱে ক'ত অধিক পৰিমাণে পোৱা যায়? / Cytokinin hormone is naturally present in higher concentrations in:
(A) পুৰণি পাতত / Old leaves
(B) শুকান কাণ্ডত / Dry stems
(C) ফল আৰু বীজত / Fruits and seeds
(D) শিপাৰ বাকলিত / Bark of roots
* উত্তৰ / Answer: (C) ফল আৰু বীজত / Fruits and seeds
Q19. উদ্ভিদদেহত হৰমোনবোৰ সংশ্লেষিত স্থানৰ পৰা কাৰ্য সম্পাদন কৰা স্থানলৈ কেনেকৈ যায়? / How do plant hormones travel from their site of synthesis to their site of action?
(A) স্নায়ুকোষৰ জৰিয়তে / Through nerve cells
(B) ব্যাপন প্ৰক্ৰিয়াৰে / By diffusion process
(C) ৰক্ত সংবহনৰ জৰিয়তে / Through blood circulation
(D) কোনো গতি নকৰে / They do not move
* উত্তৰ / Answer: (B) ব্যাপন প্ৰক্ৰিয়াৰে / By diffusion process
Q20. উদ্ভিদৰ শিপাই মাটিৰ তললৈ অধোমুখী গতি কৰা পৰিঘটনাটো কিহৰ উদাহৰণ? / The downward movement of plant roots into the soil is an example of:
(A) ধনামাত্মক ভূকেন্দ্ৰাবেগী / Positive geotropism
(B) ঋণাত্মক ভূকেন্দ্ৰাবেগী / Negative geotropism
(C) ঋণাত্মক জলানুবেগী / Negative hydrotropism
(D) ৰাসায়নুবেগী / Chemotropism
* উত্তৰ / Answer: (A) ধনামাত্মক ভূকেন্দ্ৰাবেগী / Positive geotropism
Q21. এড্ৰিনেলিন হৰমোন নিসৃত হ’লে দেহত তলৰ কোনটো পৰিৱৰ্তন ঘটে? / Which of the following changes occurs in the body when adrenaline is secreted?
(A) হৃদস্পন্দন কমি যায় / Heartbeat decreases
(B) শ্বাস-প্ৰশ্বাস আৰু হৃদস্পন্দনৰ হাৰ বাঢ়ে / Breathing rate and heartbeat increase
(C) পাচনতন্ত্ৰলৈ তেজৰ প্ৰবাহ বাঢ়ে / Blood flow to digestive system increases
(D) স্নায়ু কাৰ্যশক্তি বন্ধ হয় / Nerve functions stop
* উত্তৰ / Answer: (B) শ্বাস-প্ৰশ্বাস আৰু হৃদস্পন্দনৰ হাৰ বাঢ়ে / Breathing rate and heartbeat increase
Q22. বিদ্যুৎ প্ৰেৰণাৰ (Electrical impulse) মূল সীমাবদ্ধতা কি? / What is a major limitation of electrical impulses in animals?
(A) ই কেৱল স্নায়ু কলাৰে সংলগ্ন কোষবোৰলৈহে প্ৰেৰিত হ'ব পাৰে / It reaches only those cells connected by nervous tissue
(B) কোষে অবিৰতভাৱে বিদ্যুৎ প্ৰেৰণা পঠিয়াব নোৱাৰে / Cells cannot continuously transmit electrical impulses
(C) (A) আৰু (B) দুয়োটাই / Both (A) and (B)
(D) ই হৰমোনতকৈ লেহেমীয়া / It is slower than hormones
* উত্তৰ / Answer: (C) (A) আৰু (B) দুয়োটাই / Both (A) and (B)
Q23. ফিড-বেক পদ্ধতি অনুসৰি তেজত গ্লুক’জৰ মাত্ৰা কমি গ’লে ইনচুলিনৰ নিঃসবণ— / According to the feedback mechanism, when blood glucose levels decrease, insulin secretion:
(A) বৃদ্ধি পায় / Increases
(B) কমি যায় / Decreases
(C) অপৰিৱৰ্তিত থাকে / Remains unchanged
(D) সম্পূৰ্ণ বন্ধ হৈ যায় / Stops permanently
* উত্তৰ / Answer: (B) কমি যায় / Decreases
Q24. তলৰ কোনটো গ্ৰন্থি আৰু হৰমোনৰ যোৰা অশুদ্ধ? / Which of the following gland-hormone pairs is INCORRECT?
(A) থাইৰয়েড — থাইৰক্সিন / Thyroid — Thyroxine
(B) অজ্ঞাশয় — ইনচুলিন / Pancreas — Insulin
(C) পিটুইটাৰী — এষ্ট্ৰ’জেন / Pituitary — Oestrogen
(D) অধিবৃক্ক — এড্ৰিনেলিন / Adrenal — Adrenaline
* উত্তৰ / Answer: (C) পিটুইটাৰী — এষ্ট্ৰ’জেন / Pituitary — Oestrogen (এষ্ট্ৰ’জেন অণ্ডাশয়ৰ পৰাহে নিসৃত হয় / Oestrogen is secreted by ovaries)
Q25. উদ্ভিদ দেহত কিহৰ অভাৱ থাকে যাৰ বাবে উদ্ভিদে প্ৰাণীৰ দৰে স্নায়ৱিক সঁহাৰি জনাব নোৱাৰে? / What do plants lack that prevents them from having a nervous response like animals?
(A) স্নায়ুতন্ত্ৰ আৰু পেশীয় কলা / Nervous system and muscle tissue
(B) হৰমোন / Hormones
(C) কোষ / Cells
(D) পানী / Water
* উত্তৰ / Answer: (A) স্নায়ুতন্ত্ৰ আৰু পেশীয় কলা / Nervous system and muscle tissue
Q26. 'হাইড্ৰ' (Hydro) আৰু 'কেম' (Chemo) শব্দৰ অৰ্থ ক্ৰমে— / The terms 'Hydro' and 'Chemo' mean respectively:
(A) ৰাসায়নিক আৰু জল / Chemical and water
(B) জল আৰু ৰাসায়নিক (বা ৰস) / Water and chemical
(C) পোহৰ আৰু মাটি / Light and soil
(D) বতাহ আৰু পানী / Air and water
* উত্তৰ / Answer: (B) জল আৰু ৰাসায়নিক (বা ৰস) / Water and chemical
Q27. জৰুৰীকালীন অৱস্থাত পাচনতন্ত্ৰ আৰু ছাললৈ তেজৰ প্ৰবাহ হ্ৰাস পোৱাৰ কাৰণ কি? / Why does blood flow to the digestive system and skin decrease during an emergency?
(A) হৃদযন্ত্ৰ বন্ধ হোৱাৰ বাবে / Due to heart stoppage
(B) এইবোৰ অঙ্গৰ ধমনীক মেৰিয়াই থকা পেশীবোৰ সংকুচিত হোৱাৰ বাবে / Due to contraction of muscles surrounding these arteries
(C) শৰীৰত তেজৰ অভাৱ হোৱাৰ বাবে / Due to lack of blood in the body
(D) হৰমোন নিঃসবণ বন্ধ হোৱাৰ বাবে / Due to stoppage of hormone secretion
* উত্তৰ / Answer: (B) এইবোৰ অঙ্গৰ ধমনীক মেৰিয়াই থকা পেশীবোৰ সংকুচিত হোৱাৰ বাবে / Due to contraction of muscles surrounding these arteries
Q28. ল'ৰা-ছোৱালীৰ দেহত আকস্মিক কৈশোৰকালীন পৰিৱৰ্তনসমূহ সাধাৰণতে কিমান বয়সত দেখা যায়? / Sudden changes during puberty in boys and girls generally appear around what age?
(A) ৫-৬ বছর / 5-6 years
(B) ১০-১২ বছর / 10-12 years
(C) ১৮-২০ বছর / 18-20 years
(D) ২৫-৩০ বছর / 25-30 years
* উত্তৰ / Answer: (B) ১০-১২ বছর / 10-12 years
Q29. লতা জাতীয় উদ্ভিদৰ আকৰ্ষই আধাৰ মেৰিয়াই ধৰাৰ সময়ত কোনটো অংশ খৰতকীয়াকৈ বৃদ্ধি পায়? / When a tendril encircles a support, which part grows faster?
(A) আধাৰৰ স্পৰ্শত থকা অংশ / Part in touch with support
(B) আধাৰৰ স্পৰ্শত নথকা (দূৰত থকা) অংশ / Part away from support
(C) গোটেই আকৰ্ষডাল সমানভাৱে / Whole tendril equally
(D) কোনো অংশই বৃদ্ধি নহয় / Neither part grows
* উত্তৰ / Answer: (B) আধাৰৰ স্পৰ্শত নথকা (দূৰত থকা) অংশ / Part away from support
Q30. ডায়েবেটিছ ৰোগত আক্রান্ত ব্যক্তিক চিকিৎসাৰ বাবে তলৰ কোনটো হৰমোনৰ বেজী দিয়া হয়? / Diabetic patients are treated with injections of which hormone?
(A) থাইৰক্সিন / Thyroxine
(B) ইনচুলিন / Insulin
(C) এড্ৰিনেলিন / Adrenaline
(D) চাইট'কাইনিন / Cytokinin
* উত্তৰ / Answer: (B) ইনচুলিন / Insulin
Q31. উদ্ভিদে এটা কোষৰ পৰা আন এটা কোষলৈ বাৰ্তা কঢ়িয়াবলৈ কি মাধ্যম ব্যৱহাৰ কৰে? / What medium do plant cells use to transmit information from cell to cell?
(A) স্নায়ৱিক মাধ্যম / Nervous medium
(B) বৈদ্যুতিক-ৰাসায়নিক মাধ্যম / Electrical-Chemical medium
(C) কেৱল ৰক্ত সংবহন / Blood circulation only
(D) কোনো মাধ্যম ব্যৱহাৰ নকৰে / Uses no medium
* উত্তৰ / Answer: (B) বৈদ্যুতিক-ৰাসায়নিক মাধ্যম / Electrical-Chemical medium
Q32. সূৰ্যমুখী ফুলৰ দিন আৰু ৰাতিৰ পোহৰৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনোৱা চলনটো কেনেকুৱা? / The response of a sunflower to day and night light is:
(A) অতি ক্ষিপ্ৰ / Very fast
(B) কিছু মন্ত্ৰ / Somewhat slow
(C) অতি জোৰাল / Very violent
(D) বৃদ্ধি নিৰ্ভৰশীল / Growth dependent
* উত্তৰ / Answer: (B) কিছু মন্ত্ৰ / Somewhat slow
Assertion Reason type MCQ
বিকল্পসমূহ / Options:
* (A) A আৰু R দুয়োটাই শুদ্ধ আৰু R হ'ল A ৰ শুদ্ধ ব্যাখ্যা। / Both Assertion (A) and Reason (R) are true, and Reason (R) is the correct explanation of Assertion (A).
* (B) A আৰু R দুয়োটাই শুদ্ধ কিন্তু R, A ৰ শুদ্ধ ব্যাখ্যা নহয়। / Both Assertion (A) and Reason (R) are true, but Reason (R) is NOT the correct explanation of Assertion (A).
* (C) A শুদ্ধ কিন্তু R ভুল। / Assertion (A) is true, but Reason (R) is false.
* (D) A ভুল কিন্তু R শুদ্ধ। / Assertion (A) is false, but Reason (R) is true.
Q1.
* কথা (Assertion A): আমাৰ খাদ্যত আয়ডিনযুক্ত লৱণ খোৱাটো আৱশ্যক। / Iodine-enriched salt is recommended in our diet.
* কাৰণ (Reason R): থাইৰয়েড গ্ৰন্থিয়ে থাইৰক্সিন হৰমোন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আয়ডিনৰ প্ৰয়োজন হয়। / Iodine is required by the thyroid gland to synthesize thyroxine hormone.
* উত্তৰ / Answer: (A)
* ব্যাখ্যা / Explanation: খাদ্যত আয়ডিনৰ অভাৱ হ'লে থাইৰক্সিন হৰমোন সংশ্লেষণ হ'ব নোৱাৰে, যাৰ ফলত গলগণ্ড ৰোগ হয়। সেয়েহে R হ'ল A ৰ শুদ্ধ ব্যাখ্যা।
Q2.
* কথা (Assertion A): উদ্ভিদৰ কাণ্ডই পোহৰৰ দিশে ভাঁজ লয়। / A plant stem bends towards the direction of light.
* কাৰণ (Reason R): অক্সিন হৰমোনে পোহৰ নপৰা ছাঁ পৰা অংশলৈ ব্যাপ্ত হৈ তাত থকা কোষবোৰ দীঘল হ'বলৈ উদ্দীপনা যোগায়। / Auxin diffuses towards the shady side of the stem and stimulates cell elongation there.
* উত্তৰ / Answer: (A)
* ব্যাখ্যা / Explanation: পোহৰ নপৰা কাষৰ কোষবোৰ খৰতকীয়াকৈ দীঘল হোৱাৰ বাবেই কাণ্ডটো পোহৰৰ দিশত বক্ৰ হৈ পৰে।
Q3.
* কথা (Assertion A): নিলাজী বনৰ পাতত স্পর্শ কৰিলে জাঁপ খাই যোৱা চলনটো এবিধ বৃদ্ধি নিৰ্ভৰশীল চলন। / The movement of leaves of a sensitive plant (Mimosa) in response to touch is a growth-dependent movement.
* কাৰণ (Reason R): উদ্ভিদে কোষত থকা পানীৰ পৰিমাণ সলনি কৰি কোষৰ আকাৰ সলনি কৰে। / Plants change cell shape by changing the amount of water in them.
* উত্তৰ / Answer: (D)
* ব্যাখ্যা / Explanation: নিলাজী বনৰ গতি বৃদ্ধি নিৰ্ভৰশীল নহয় (ই এবিধ বৃদ্ধি স্বতন্ত্ৰ চলন)। সেয়েহে Assertion (A) ভুল, কিন্তু Reason (R) শুদ্ধ।
Q4.
* কথা (Assertion A): ডায়েবেটিছ ৰোগত আক্ৰান্ত ব্যক্তিক চিকিৎসকে ইনচুলিনৰ বেজী দিয়ে। / Diabetic patients are treated with injections of insulin.
* কাৰণ (Reason R): ইনচুলিন হৰমোনে শৰীৰত কোষ বিভাজনৰ হাৰ খৰতকীয়া কৰে। / Insulin hormone speeds up the rate of cell division in the body.
* উত্তৰ / Answer: (C)
* ব্যাখ্যা / Explanation: Assertion (A) শুদ্ধ কাৰণ ইনচুলিনে তেজত গ্লুক’জৰ পৰিমাণ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। কিন্তু Reason (R) ভুল, কাৰণ কোষ বিভাজনত সহায় কৰা হৰমোনবিধ হ'ল چاہটো'কাইনিন, ইনচুলিন নহয়।
Q5.
* কথা (Assertion A): বহুকোষী জীৱই নিয়ন্ত্ৰণ আৰু সমন্বয়ৰ বাবে বিদ্যুৎ প্ৰেৰণাৰ উপৰিও হৰমোন ব্যৱহাৰ কৰে। / Multicellular organisms use chemical communication (hormones) alongside electrical impulses for control and coordination.
* কাৰণ (Reason R): বিদ্যুৎ প্ৰেৰণা শৰীৰৰ সকলো কোষলৈ যাব নোৱাৰে আৰু পুনৰ নতুন প্ৰেৰণা সৃষ্টি কৰিবলৈ কোষক জিৰণিৰ প্ৰয়োজন হয়। / Electrical impulses cannot reach all cells of the body, and cells need rest time before generating a new impulse.
* উত্তৰ / Answer: (A)
* ব্যাখ্যা / Explanation: বিদ্যুৎ প্ৰেৰণাৰ এনেবোৰ সীমাবদ্ধতাৰ বাবেই জীৱই হৰমোন বা ৰাসায়নিক মাধ্যম ব্যৱহাৰ কৰে।
Q6.
* কথা (Assertion A): ডিম্বকৰ দিশে পৰাগ নলিকাৰ গতি এটা ৰাসায়নুবেগী চলন (Chemotropism)। / Movement of a pollen tube towards the ovule is an example of chemotropism.
* কাৰণ (Reason R): পৰাগ নলিকাৰ এই গতি ৰাসায়নিক উদ্দীপনৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই ঘটে। / This movement of pollen tube occurs in response to a chemical stimulus.
* উত্তৰ / Answer: (A)
* ব্যাখ্যা / Explanation: ডিম্বকে নিসৃত কৰা ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ সঁহাৰিত পৰাগ নলিকা তাৰ দিশে গতি কৰে।
বিকল্পসমূহ / Options:
* (A) A আৰু R দুয়োটাই শুদ্ধ আৰু R হ'ল A ৰ শুদ্ধ ব্যাখ্যা। / Both Assertion (A) and Reason (R) are true, and Reason (R) is the correct explanation of Assertion (A).
* (B) A আৰু R দুয়োটাই শুদ্ধ কিন্তু R, A ৰ শুদ্ধ ব্যাখ্যা নহয়। / Both Assertion (A) and Reason (R) are true, but Reason (R) is NOT the correct explanation of Assertion (A).
* (C) A শুদ্ধ কিন্তু R ভুল। / Assertion (A) is true, but Reason (R) is false.
* (D) A ভুল কিন্তু R শুদ্ধ। / Assertion (A) is false, but Reason (R) is true.
Q7.
* কথা (Assertion A): ভয় বা বিপদৰ মুহূৰ্তত আমাৰ শৰীৰত এড্ৰিনেলিন হৰমোন নিঃসৰিত হ'লে হৃদস্পন্দন বৃদ্ধি পায়। / Secretion of adrenaline hormone during fear or emergency situations increases heart rate.
* কাৰণ (Reason R): এড্ৰিনেলিন হৰমোনে পাচনতন্ত্ৰ আৰু ছাললৈ তেজৰ প্ৰবাহ বৃদ্ধি কৰে। / Adrenaline hormone increases blood flow to the digestive system and skin.
* উত্তৰ / Answer: (C)
* ব্যাখ্যা / Explanation: Assertion (A) শুদ্ধ কাৰণ ভয় খালে বা বিপদত পৰিলে এড্ৰিনেলিনে হৃদস্পন্দন বৃদ্ধি কৰে। কিন্তু Reason (R) ভুল, কাৰণ জৰুৰীকালীন অৱস্থাত পাচনতন্ত্ৰ আৰু ছালৰ ধমনী সংকুচিত হৈ তেজৰ প্ৰবাহ হ্ৰাস পায় আৰু কংকালোক্ত পেশীলৈহে তেজৰ প্ৰবাহ বাঢ়ে।
Q8.
* কথা (Assertion A): গছৰ ফল আৰু বীজত চাইট'কাইনিন হৰমোন অধিক ঘনতাত পোৱা যায়। / Cytokinin hormone is present in higher concentration in fruits and seeds.
* কাৰণ (Reason R): চাইট'কাইনিন হৰমোনে কোষ বিভাজন প্ৰক্ৰিয়াত সহায় কৰে। / Cytokinin hormone promotes cell division.
* উত্তৰ / Answer: (A)
* ব্যাখ্যা / Explanation: ফল আৰু বীজ দ্ৰুত বিকাশশীল অংশ আৰু ইয়াত কোষ বিভাজন খৰতকীয়া হয়, সেয়েহে কোষ বিভাজনত সহায় কৰা চাইট'কাইনিন হৰমোন ইয়াত অধিক মাত্ৰাত থাকে।
Q9.
* কথা (Assertion A): বাল্যকালত দেহবৰ্ধনকাৰী হৰমোন (Growth hormone) কম পৰিমাণে নিঃসৰণ হ'লে বাউনা অৱস্থাৰ (Dwarfism) সৃষ্টি হয়। / Deficiency of Growth hormone during childhood leads to dwarfism.
* কাৰণ (Reason R): দেহবৰ্ধনকাৰী হৰমোন থাইৰয়েড গ্ৰন্থিৰ পৰা নিসৃত হয়। / Growth hormone is secreted by the thyroid gland.
* উত্তৰ / Answer: (C)
* ব্যাখ্যা / Explanation: Assertion (A) শুদ্ধ কাৰণ গ্ৰাথ হৰমোনৰ অভাৱত মানুহ খৰ্বাকায় বা বাউনা হয়। কিন্তু Reason (R) ভুল, কাৰণ এই হৰমোন পিটুইটাৰী গ্ৰন্থিৰ পৰাহে নিসৃত হয়, থাইৰয়েড গ্ৰন্থিৰ পৰা নহয়।
Q10.
* কথা (Assertion A): গছৰ পাত জোঁই পৰা বা মৰহি যোৱাত এবচাইচিক এচিডে ভূমিকা লয়। / Abscisic acid plays a role in the wilting or falling of plant leaves.
* কাৰণ (Reason R): এবচাইচিক এচিড এবিধ উদ্ভিদ বৃদ্ধি ৰোধক (Growth inhibitor) হৰমোন। / Abscisic acid is a plant growth inhibitor hormone.
* উত্তৰ / Answer: (A)
* ব্যাখ্যা / Explanation: এবচাইচিক এচিডে উদ্ভিদৰ বৃদ্ধিত বাধা দিয়ে (inhibitor), যাৰ প্ৰভাৱত পাত মৰহি যায় বা সৰি পৰে। R হ'ল A ৰ শুদ্ধ ব্যাখ্যা।
.jpeg)
